G
- Građansko društvo
-
(engl. Civil Society) Pojam građanskog društva može se posmatrati sa dva različita aspekta:
- negativni, to je ideja da domet države treba da bude ograničen i ona spriječena da kontroliše sve društvene aktivnosti, prodre u sve životne sfere i upije svu društvenu inicijativu i sav talenat;
- pozitivni, to je ideja o postojanju mnoštva nezavisnih žarišta samoorganizovanja u društvu, preko kojih ljudi mogu da zajednički djeluju i rješavaju svoje probleme, što može služiti kao kanal za izražavanje stavova i interesa građana i pritisak na vladu, ali i kao zaštita od pokušaja države da prekorači svoje granice. Ideja o građanskom društvu ukazuje na to da je demokratiji potrebno da ima društvena udruženja svih vrsta koja su organizovana nezavisno od države. Samo na taj način se može ograničiti moć države, javno mnjenje (stavovi i interesi građana) artikulisati (izraziti) odozdo, umjesto da se njime upravlja sa vrha, i postići da društvo ima samopouzdanja da se odupre proizvoljnoj upravi. Načelo da takva udruženja treba da budu ne samo nezavisna, već i demokratski organizovana iznutra oličava ideju da će demokratija na nivou države biti tek slabo ukorijenjena ako se ostatkom društva upravlja na autokratski način. Ako su ljudi naučeni na autoritarizam u porodici, školi i crkvi, i ako nemaju iskustva sa samoorganizovanjem i samoodlučivanjem na radnom mjestu, u komšiluku i u dobrovoljnim udruženjima, nije vjerovatno da će postati i aktivni građani, ili da će osjećati bilo kakvu odgovornost za opšte stanje svoje zajednice.
